Ders Notları

İktisat Ders Notları – Vize

İKTİSAT’IN TARİHİ VE TANIMI

Günümüzde iktisat sözcüğü; tasarruf, tutumluluk gibi anlamlara gelmektedir. Ekonomi olarak da bilinir.

[su_divider top=”no” divider_color=”#f2df00″]

İKTİSAT

İnsanların sınırsız ihtiyaçlarını karşılayacak sınırlı kıt kaynaklarla maksimum faydayı sağlayacak şekilde inceleyen bilim dalıdır.

[su_divider top=”no” divider_color=”#f2df00″]

İKTİSATIN ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ

  • Gerçekleri toplamak
  • Teori oluşturma ve test etmek

[su_divider top=”no” divider_color=”#f2df00″]

MİKRO EKONOMİ

İktisatın mevcut durumunu inceleyerek insanların, piyasa endüstri gibi daha küçük ekonomi birimlerini inceleyen bilim dalıdır.

[su_divider top=”no” divider_color=”#f2df00″]

MAKRO EKONOMİ

İktisadı bir büyün olarak genel kapsamıyla inceleyen bilim dalıdır.

[su_divider top=”no” divider_color=”#f2df00″]

POZİTİF İKTİSAT

İktisadın mevcut durumunu belirlemeye çalışan, değer yargısı içermeyen bölümdür.

[su_divider top=”no” divider_color=”#f2df00″]

NORMATİF İKTİSAT

Toplumsal refahın en üst düzeyde olması gerektiğini inceleyen bölümdür.

[su_divider top=”no” divider_color=”#f2df00″]

İKTİSADIN ÖZELLİKLERİ ******

  1. İktisat sosyal bir bilim dalıdır: İktisadın deney ortamı toplumlardır. Bundan dolayı sosyal bir bilim dalıdır.
  2. İktisat analitiktir: İktisatçı ekonomik sorunlara birden fazla çözüm yolu bulmaya bakar.
  3. İktisat malların, üretim, tüketim ve dağıtımıyla ilgilenir.
  4. İktisat insanların sadece iktisadi davranışlarını inceler. İktisat sadece rakamlarla uğraşan bir bilim dalı değildir.

[su_divider top=”no” divider_color=”#f2df00″]

İHTİYAÇ

Karşılandığı zaman kişiye mutluluk veren, karşılanmadığında elem ızdırap veren duygudur.

[su_divider top=”no” divider_color=”#f2df00″]

ZORUNLU İHTİYAÇ

İnsan oğlunun yaşamını devam ettirebilmesi için temel gereksinimlerdir. Örnek: Giyinme, barınma, beslenme…

[su_divider top=”no” divider_color=”#f2df00″]

ZORUNLU OLMAYAN İHTİYAÇ

İnsan oğlunun hayati açsından daimi nitelikte olmayan gereksinimlerdir. Örnek: Müzik dinlemek, akıllı telefon, sinema…

[su_divider top=”no” divider_color=”#f2df00″]

İHTİYAÇLARIN ÖZELLİKLERİ

  1. İhtiyaçlar sonsuzdur.
  2. İhtiyaçlar süreklidir (tekrarlanır)
  3. İhtiyaçların şiddet derecesi alışkanlık seviyesine bağlıdır.
  4. İhtiyaçlar temin edildikçe şiddet derecesi azalır.
  5. İhtiyaçları karşılayan mal ve hizmetler ikame edilebilir.

[su_divider top=”no” divider_color=”#f2df00″]

MAL

İnsan ihtiyacını karşılayan her şeye mal denir.

Mal ve Hizmetlerin Özellikleri

  1. İhtiyacın varlığı: Bir nesnenin mal olarak kabul edilmesidir. (Bu nesneye ihtiyaç duyulmasıdır.)
  2. Malların kullanılabilir olması: Söz konusu nesnenin bireyler tarafından kullanılabilir olması.
    Not: İktisat teorisinde mal ve hizmet kavramı aynı anlamda kullanılmaktadır. (Mallar stoklanır, hizmetler stoklanamaz.)

[su_divider top=”no” divider_color=”#f2df00″]

Malların Çeşitleri

Mallar en geniş anlamda, serbest ve iktisadi mallar olarak sınıflandırılır.

  • Serbest Mallar: Tabiyatta bol miktarda bulunup, kimsenin mülkiyetinde olmayan mallardır. Örnek: Su, hava…
  • İktisadi Mallar: İnsan ihtiyaçlarına göre kıt olan, ancak bir bedel karşılığı sahip olunan mallardır.
    Örneğin:
    Tüketim malları – Üretim malları: Tüketim malları insan ihtiyaçlarını doğrudan karşılayan mallardır. Üretim malları ise dolaylı olarak karşılayan mallardır.
    Rakip mallar – Tamamlayıcı mallar: İnsan ihtiyaçlarının karşılanması açısından birbirinin yerine kullanılan mallardır. Tamamlayıcı mal ise birbirinin yerine kullanılmaz.
    Taşınır mallar – Taşınmaz mallar: Bir yerden başka bir yere taşınan mallardır, diğeri de adı üstünde işte taşınamayan mallardır 🙂

[su_divider top=”no” divider_color=”#f2df00″]

Fayda

Mal ve hizmetlerinin ihtiyaç karşılama özelliğine ihtiyaç denir.

[su_divider top=”no” divider_color=”#f2df00″]

Değer

İktisat literatüründe iki çeşit değer kavramından söz edilmektedir.

  1. Bir kullanım değeri (Mallara ilişkin önem sıralaması tamamen kişisel değerlere dayanmaktadır. Kullanım değeri subjektiftir.)
  2. Değişim değeri (Bir mal veya hizmet karşılığında elde edilebilecek, başka bir mal veya hizmetin miktarını ifade eder.)

[su_divider top=”no” divider_color=”#f2df00″]

Üretim

En geniş anlamıyla; emek, sermaye, doğal kaynaklar gibi üretim faktörlerini mal veya hizmete dönüştürme sürecidir.

  • Mal ve hizmetlerin miktarını artırmak. Domates yada şeker pancarı üretmek gibi.
  • Mevcut bir malın fiyatını artırmak. (Bir malın miktarı artırılmaksızın faydası artırılarak üretilmesidir.)

[su_divider top=”no” divider_color=”#f2df00″]

Temel Ekonomik Sorunlar

Bütün toplumların, hemen her döneminde çözümler üretmek zorundan olduğu üç temel problem vardır.

  1. Hangi mal ve hizmetten ne miktarda üretileceği (fiyat teorisi)
  2. Mallar nasıl üretilecek (üretim teorisi)
  3. Mallar kim için üretilecek (bölüşüm teorisi)

[su_divider top=”no” divider_color=”#f2df00″]

Üretim Faktörleri

  1. Toprak (doğal kaynaklar) (Tarımsal üretimde kullanılan toprak su gibi faktörler yer almaktadır.)
  2. Emek (Üretim sürecinde harcanan insan zamanıdır.)
  3. Sermaye (Sermaye malları, diğer malların üretiminde kullanılmak üzere üretilen mallardır.)

[su_divider top=”no” divider_color=”#f2df00″]

Ekonomik Sistemler *********

  1. Sosyalist sistem: Sosyalist ekonomilerde üretim ve dağıtıma ilişkin bütün kararlar merkezi otorite tarafından alınmaktadır.
  2. Kapitalist sistem: Piyasa ekonomisinin en önemli özelliği mülkiyet haklarının varlığıdır. (Real mülkiyet hakları, finansal mülkiyet hakları, fikri ve sanat eserler….)

[su_divider top=”no” divider_color=”#f2df00″]

Karma Ekonomi

Özel sektör ile kamu sektörünün birlikte faaliyette bulunduğu ekonomidir. Kamu sektörü, özel sektörün girmek istemediği alanlarda faaliyette bulunur.

[su_divider top=”no” divider_color=”#f2df00″]

ATATÜRK SANAYİ POLİTİKASI

Atatürk, sanayi devrimini ülkenin gelişerek çağ atlaması ve iş ortamı geliştirmek için gerçekleştirmiş. Bu dönemde ekonomi en yüksek seviyeye gelmiştir.

1929-1930 bunalımından sonra devletçiliğe yönelen Türkiye, bazı sanayi ve maden işletmelerinin karşılığını ödeyerek kamulaştırdı.

Su, elektrik  ve Zonguldak Kömür İşletmesi gibi özel sermayenin kuramadığı temel sanayileri yoktan var etme çabasına girdi. Devlet bazı sanayi kuruluşlarını işletmek ve özel sanayi kuruluşlarına sermaye katmak üzere 1925 ‘te sanayi ve maden bankasını kurmuş bulunuyordu.

1933’te planlı ekonomiye geçildi. Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (1933-1938) uygulandı. Elektrik santraller kurmak için Etibank, maden aramak içinse Maden Teknik Arama Enstitüsü kuruldu.

Yusuf Ekici 🙂

Yorum Ekle